يعنى البته آمده بمنافقان كه بلذت دنيا مغرورند و از تحصيل لذت باقيه مهجور * ( نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ) * خبر عذاب و نكال آنان كه پيش از ايشان بودند * ( قَوْمِ نُوحٍ ) * كه آنها گروه نوح بودند كه بطوفان غرق شدند * ( وَعادٍ ) * و گروه عاد كه بباد صرصر هلاك گشتند * ( وَثَمُودَ ) * و قوم ثمود كه به رجفه و صيحه بمردند * ( وَقَوْمِ إِبْراهِيمَ ) * و گروه ابراهيم كه بانواع عذاب مبتلا شدند مانند نمرود و اتباع او كه به نيش پشه زهر هلاك چشيدند * ( وَأَصْحابِ مَدْيَنَ ) * و اهل مدين كه قوم شعيب بودند به آتش يَوْمِ الظُّلَّةِ مستاصل شدند * ( وَالْمُؤْتَفِكاتِ ) * و اهل شهرهاى مؤتفكه كه قوم لوط بودند شهرهاى ايشان سرنگون شد و بر آن سنگ بباريد * ( أَتَتْهُمْ ) * آمدند بهمهء ايشان * ( رُسُلُهُمْ ) * فرستادگان ايشان * ( بِالْبَيِّناتِ ) * به حجت هاى روشن و نشانهاى درست * ( فَما كانَ اللَّه ) * پس نبوده است خداى يعنى از عادت او نيست * ( لِيَظْلِمَهُمْ ) * كه ستم كند بر ايشان يعنى بىجرم عذاب برايشان فرستد * ( وَلكِنْ كانُوا ) * و ليكن بودند ايشان * ( أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ) * كه بنفسهاى خود ستم كردند بكفر و تكذيب تا به جهت آن مستحق عقوبت گشتند پس تعذيب ايشان بر وجه عدل بوده باشد نه ظلم و چون ذكر منافقان كرد و سيرت ناپسنديدهء ايشان و حسن عاقبت ايشان حكمت او اقتضاى آن نمود كه در عقب ايشان بيان حال مؤمنان و طريقهء پسنديدهء ايشان و وخامت عاقبت ايشان از قبيل اتصال نقيض بنقيض پس فرمود كه * ( وَالْمُؤْمِنُونَ ) * و مردان مؤمن * ( وَالْمُؤْمِناتُ ) * و زنان مؤمنه * ( بَعْضُهُمْ ) * برخى از ايشان * ( أَوْلِياءُ بَعْضٍ ) * دوستان و محبان برخى ديگرند در تعاون و تناصر يكديگر در طريق قديم و دين مستقيم و تعاون ايشان بر اين وجه است كه * ( يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ ) * ميفرمايند بنيكويى كه ايمان و فرمانبرداريست در جميع اوامر * ( وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ ) * و بازميدارند از بدى و ناشايست كه كفر است و انواع ملاهى و مناهى * ( وَيُقِيمُونَ الصَّلاةَ ) * و به پا ميدارند نماز را با شرايط و اركان * ( وَيُؤْتُونَ الزَّكاةَ ) * و ميدهند زكات را بآداب متعلقه بدان * ( وَيُطِيعُونَ اللَّه ) * و فرمان مىبرند خدا را * ( وَرَسُولَه ) * و پيغمبر او را در همهء امور * ( أُولئِكَ ) * آن گروه پاكيزه سيرت * ( سَيَرْحَمُهُمُ اللَّه ) * زود باشد كه رحمت كند خدا بر ايشان يعنى لا محاله آنها را مستغرق رحمت خود گرداند در دنيا و آخرت چه سين مؤكد وقوعست * ( إِنَّ اللَّه عَزِيزٌ ) * بدرستى كه خدا غالبست بر هر چه كند و هيچ